SPK tarafından işlemleri durdurulan 131 fonun yarattığı vurgunun faturası henüz tam olarak ortaya çıkmadı. Parası fonun içinde kilitli kalan doğrudan mağdur yatırımcı sayısı 455 bin 758 kişi. 12 hissenin borsada çökmesiyle elindeki hissesi eriyen dolaylı mağdur küçük yatırımcı sayısı 400 binin üzerinde. Toplamda 500 binin üzerinde yatırımcının 20 milyar doları el değiştirdi/ transfer edildi. Hisseleri tepeden alan 12 kişinin cebine transfer edildi. Bunlar kimler?
Vahim durum Kamu Aydınlatma Platformu KAP’tan, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu TEFAS’a, SPK, BDDK, MASAK’a kadar uzanan denetim zincirinin çöküşünün göstergesidir.
Morgan Stanley Capital International MSCI ile S&P Standard &Poors Down Jones (Amerika’nın borsalara not veren iki derecelendirme kurumu) çöküşü görüp Türkiye'yi ikinci lige düşürmek için izlemeye aldı. Ve “Tarihin en büyük organize para transferi olarak kayıtlara geçirdi. Dünyadaki büyük yabancı fonlar “Hangi ülkeye para yatırayım” diye bu kredi derecelendirme kuruluşlarının verdiği karne notuna bakıyor.
SINIRLI PİYASA NE DEMEK: THE EKONOMİST ETKİSİ
Olay sadece Türkiye’nin sorunu olmaktan çıktı. 17 Eylül’de SPK’nın TEFAS üzerinde işlemleri durdurup, 7 portföy şirketine ait 131 fonun tasfiyesini istemesiyle Reuters ve The Ekonomist’e taşındı.
MSCI ve S&P gibi kurumların gözünde Türkiye piyasası “sınırlı, sığ, manipüle edilebilir bir piyasa”. İşte bu yüzden Borsa İstanbul BIST100 bir haftada %8‘den fazla düştü. Bakın bu çok önemli. Borsa İstanbul’da kayıtlı 600 şirket var. 12 günde 600 şirketin 32 milyar doları Panikten dolayı eridi.
Dünyada borsalar 3 lige ayrılır: 1-Süper Lig (Gelişmiş), 2. Lig (Gelişmekte Olan- Türkiye burada), 3. Lig (Sınırlı Piyasa). MSCI “Kasım 2026’ya kadar fonların halka açıklık oranını şişirmesi konularında somut ilerleme göstermezse 3. Lige düşürmek için resmi görüşmelere başlayacağını” duyurdu. 2. Ligden 3. Lige düşmek "Burası güvenilir değil, paran kitlenebilir" damgasını yemektir. Bu Ligde Nijerya, Vietnam gibi daha küçük, daha az güvenilir piyasalar bulunuyor.
NEDEN ŞİMDİ İKİNCİ LİG GÜNDEME GELDİ?
Birinci servet transferinde 131 fon aynı anda kitlenince MSCI ve S&P Dow Jones "Türkiye'yi ikinci lige düşürmek için izlemeye aldık" dedi. Gerekçe olarak “Sahte halka açıklık, koordineli işlem, paranın kitlenmesini “gösterdi.
BİRİNCİ SERVET TRANSFERİ NEYDİ?
Birinci transfer 2022-2023'te oldu. Düşük faiz, Kur Korumalı Mevduata KKM'a ödenen trilyonlar, Yüksek enflasyon. Milyonların alım gücü eridi, para dolaylı yoldan mutlu azınlığa gitti.
İKİNCİ SERVET TRANSFERİ NEDİR?
İkinci servet transferi fon krizi Serbest Fon/Özel Fon haline getirilerek yapılıyor.
SPK’ya göre, Normal yatırım fonunda tek bir ihraççının hissesi fonun %10’unu geçemez.Serbest fonda tek bir hisse senedinde %100’e kadar çıkar.
Serbest fonda bu kural yoktu. Düzenlenen tebliğ 9 Temmuz 2013 tarihinde Resmî Gazetede yayınlandı 1 Temmuz 2015’te yürürlüğe girdi. 12 Mart 2019’da ikinci boşluk açıldı. SPK “Fon kurucusu kendi fonuna %20’den fazla giremez” kuralını kaldırdı. Portföy şirketinin kendi fonunun içini istediği gibi doldurup boşaltmasının yolu açıldı.
SPK olay patladıktan sonra 28 Ağustos 2026’da apar topar Rehberi değiştirdi. Maliye Bakanlığı, İstanbul Cumhuriyet Savcılığı ve MSCI ve S&P Dow Jones’un uyarısından aylarca sonra!
MİNAREYİ ÇALANLAR KILIFI NASIL HAZIRLADI
Minareyi çalan ilk kılıfı hazırlamaya 2014’te başlamış. Amerika ve İngiltere’de Serbest fonlarda tek hisse limiti yoktur. Fakat oralarda bu fonları sadece milyarderler alabilir ve denetim 100 kat fazladır. Model kopyalanırken SPK’nın “Nitelikli Yatırımcı” tanımını 1 Milyon TL’ye indirdiği görülüyor.” 1 Milyonu olan herkes Serbest fon alabilir hale getirilmiş. Kapı herkese açılmış.
Minareyi çalan ikinci kılıfı 2019’da genişletmiş. SPK Portföy şirketi kendi kurduğu fona en fazla %20 girebilir sınırını kaldırmış.
Minareyi çalan üçüncü kılıfı 2021-2024’de BİST’te işlem gören şirket sayısını 400’den 600’e çıkararak hazırlamış. Küçük şirketlerin fiili dolaşımı artırılarak küçük yatırımcıların parasıyla 131 fonun içini doldurulmasına ortam hazırlanmış. 2019’dan sonra bu boşluğun bir soygun aracına dönüştüğünü görenler olay patlayınca 1 haftada kapattı!
Küçük yatırımcıların parasıyla fonun fiyatı suni olarak şişirilmiş. Şişen fiyattan 12 vurguncu patron fondan çıkıp nakde geçmiş! Nakde geçen para artık sistemde “Aklanmış Para”
YURT DIŞINA NASIL TRASFER EDİLİR
Aynı yapı benzerini yurt dışında kurup, yurt dışındaki fona “Yatırım” yapmış gibi göstererek, yurt dışındaki şirkete yüksel bedelli danışmanlık, yazılım, lisans faturası keserek, yurt dışında gayrimenkul, yat, şirket alarak para çıkayor.
EKONOMİYE ETKİSİ VE 3 KATMANLI SORUMLULUK
Ekonomiye Etkisi:
a)Borsa: Dünyadaki büyük emeklilik fonlarının tüzüğünde: "Sadece 1. Lig ülkelerinin fonunu alırım" yazar. İkinci lige düşünce BİST'teki hisselerini satarlar. Milyarlarca dolar çıkar.
b) Faiz ve Dolar: Türkiye riskli ilan edildiği için Hazine %7 yerine %9-10 faizle borçlanır. Aradaki %2 fark her yıl bütçeden 150-200 milyar TL fazla faiz ödemesi demektir. Bu para zam ve vergi olarak açlık sınırında yaşayan vatandaştan çıkar.
c) Kredi: Bankalar yurtdışından pahalı borçlanır. Vatandaşa krediyi pahalı verir.
Fon Vurgununda 3 Katmanlı Sorumluluk:
1 - Parayı Toplayanlar: SPK bülteninde adı geçen 131 fonu kuran 7 portföy yönetim şirketi ve yöneticileri.
2 - Göz Yumanlar: Takasbank'a her akşam saat 18:00'de tüm fonların içinde ne olduğu raporu düşer. %99 tek hisseyi görmek için uzman olmaya gerek yok. KAP'ta her fonun portföy dağılımı yayınlanır. SPK'da bu raporlar anlık izlenir. 6 ay boyunca bu 131 fon %99 tek hisseyle nasıl işlem görmeye nasıl devam etti?
3 -İklimi Yaratanlar:2021-2024 arasında denetimi zayıflatan iklimi yaratanlar; parayı toplayanlar ile göz yumanlara da uygun ortam hazırlamışlar.
Sevgiyle ve saygıyla
Sevginaz Hamevioğlu
Sevginaz Hamevioğlu
Sevginaz Hamevioğlu imzalı köşe yazıları, görüş ve analizler.
Yazarın tüm yazıları →
